İşleme Konulmamış Olan YMM Raporları ve Bir Yargı Kararının Analizi ,3568 sayılı yasaya göre unvan almış, yetki almış ve ilgili meslek odası çalışanlar listesine adını kaydettirerek görev yapan SMMM’ler veya YMM’ler kendilerine yasaların verdiği sınırlar çerçevesinde unvanlarına göre muhtelif raporlar düzenlemektedirler. Örneğin, 3568 sayılı yasaya göre unvan almış bir SMMM’nin düzenleyebileceği raporlar kısaca aşağıda olduğu gibidir:
SGK ilişiksiz raporları
Sınırlı uygunluk denetim raporu,
Sermaye artış raporu (sermayenin ödendiği raporu)
Özvarlık tespit raporu
Talebe göre muhtelif inceleme ve doğruluk tespit raporları
Talebe göre düzenlenebilecek ihtiyari özel amaçlı raporlar
Bankalara sunulan kredi talep raporları
Diğer raporlar
….
3568 sayılı yasaya göre unvan almış YMM’ler ise düzenleyebilecekleri raporlar kısaca aşağıda olduğu gibidir:
Tam tasdik raporları,
KDV iadesi – mahsup raporları,
Sermaye artış raporları
ÖTV iade raporları
SGK ilişiksiz raporları
İlaç fiyatları tespit raporları
Ücret istisna raporları (serbest bölgelerle ilgili)
Talebe göre düzenlenebilecek ihtiyari özel amaçlı raporlar
Bankalara sunulan kredi talep raporları
Yatırım indirimi tasdik raporları
Solvent ve kimyasal maddelerle ilgili tasdik raporları
Ve diğer raporlar

Uygulamada 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunun 12. maddesinin Maliye Bakanlığına verdiği yetkiye istinaden yayımlanan genel tebliğlerde SMMM’lere veya YMM’lere bir çok konuda rapor düzenleme yetkisi verilebilmektedir.
Özellikle YMM’ler tarafından düzenlenen raporların gereği vergi dairesi tarafından süresi içerisinde yerine getirilmesi ve gereği ne ise, bu işlem vergi dairesi tarafından derhal uygulanmalıdır. YMM tarafından düzenlenen, tasdik, iade, mahsup vs. raporların gerekleri ne ise vergi dairesi tarafından yerine getirilmemesi halinde bunun gerekçeleri yazılı olarak YMM’ye tebliğ edilmek zorundadır.
YMM’ye veya SMMM’ye ibraz edilmeyen herhangi bir belgeden dolayı 3568 sayılı yasaya göre unvan almış meslek mensuplarının sorumlulukları yoktur. Bu konuda yüksek mahkeme Danıştay’ca verilmiş ve müstakar hale gelmiş pek çok emsal kararlar bulunmaktadır. [1]
Ancak uygulamada, SMMM tarafından düzenlenen bir “SGK İlişiksiz Raporu” SGK tarafından işleme konulmayıp, bilahare işveren tarafından bu rapora göre değil de aranan asgari işçilik nispetlerine göre haricen kuruma nakit para yatırılarak ilişiksiz belgesi alınabilmektedir. Bu noktada, meslek mensubuna kurum tarafından yazılı olarak tebligat yapılıp raporunun işleme alınmadığı bildirilmektedir. Buna karşın aradan bir müddet geçtikten sonra meslek mensubu hakkında SGK müfettişleri tarafından “suç raporu” veya “görevi ihmal raporu” düzenlenerek meslek mensubu hakkında bağlı olduğu odaya suç duyurusunda bulunabilmektedir. Oysaki, somut olayda meslek mensubunun raporu dikkate alınmamış ve rapor yok sayılmıştır. Buna mukabil işveren gidip beyan ettiği asgari işçilik dışında ayrıca nakit para yatırıp kurumun istediği işçilik oranını tutturup “temiz kağıdını” almış ve iş bitmiştir. Bu aşamadan sonra zaten meslek mensubu raporu kadük olmuştur. Kadük olan raporun üzerinden hareketle meslek mensubunun cezalandırmanın gereği olamaz.[2]
Diğer yandan, bir YMM tarafından ÖTV ile ilgili tasdik raporunun vergi dairesine süresi içerisinde verilmesine rağmen bu rapora göre işlem yapılmayıp, bilahare vergi dairesi tarafından YMM’ye raporunun dikkate alınmadığı tebliğ edilmektedir. Durum böyle olmasına rağmen işleme alınmayan başka bir ifade ile, gereği yapılmayan YMM raporu hakkında aradan belirli bir süre geçtikten sonra YMM hakkında disiplin koğuşturması başlatıldığı görülmektedir. böyle bir durum karşısında YMM’nin yerel odalarda ifade vermesi hatta mahkemelerde duruşmalarda zaman kaybetmesinin bir anlamı olamaz. Anlamı olmadığı gibi de, dikkate alınmamış, gereği yapılmamış bir YMM raporu hakkında meslek mensubuna maddi ve manevi yönden mağdur edilmesinin yasal hiçbir dayanağı olamaz. Bilindiği gibi, SMMM ve YMM’lerin sorumluluğu düzenledikleri ve resmiyette işleme alınan geçerli kabul edilen raporlar üzerinden tarh zamanaşımı süresi içerisinde yani 5 yıl içerisinde muhtemel rapor kapsamındaki cezalı tarhiyatlardan mükellefle beraber müşterek ve müteselsil sorumluluğu bulunmaktadır.[3] İşleme alınmayan rapordan dolayı 3568 sayılı yasaya göre unvan almış meslek mensupları sorumlu olamazlar.
Maliye Bakanlığı tarafından verilen bir Özelgede işleme konulmayan SMMM veya YMM raporlarının geri çekilebileceği yönünde idari görüş ortaya konulmuştur. Gerçekten de işleme alınmayan veya gereği yerine getirilmeyen YMM raporları gereğince 3568 sayılı yasaya göre unvan almış meslek mensupları adına tarhiyat önerilemez. [4]
Yine Yargı tarafından verilen bir karara göre de “… üretim tasdik raporlarından kaynaklanmadığı, zira bu raporların işleme konulmadığı ve raporlarda yer alan bilgilerin defter kayıtlarıyla uygun olmadığı yönünde bir tespit bulunmadığı dikkate alındığında, dava konusu ödeme emirlerinde yasal isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davanın kabulüne karar verilmiştir.” [5] Görüleceği üzere İzmir 1. Vergi Mahkemesi tarafından verilen karar ve dayandığı hukuki gerekçeler uyarınca YMM’ lerce ÖTV tasdik raporu düzenlenmiş olsa da bu rapor gereğince mükellefe herhangi bir iade, mahsup veya herhangi bir tecil-taksit işlemi yapılmadığı için YMM müteselsilen sorumlu olamayacağı yargı kararıyla hükme bağlanmıştır. Yerel YMM odalarınca işleme alınmayan veya gereği yapılmayan YMM raporlarına göre de disiplin kovuşturması yapılmaması gerektiği görüşündeyiz.
——–
[1] DVDDK kararı, 21.03.2008 gün ve E:2007/319-K:2008/212 sayılı kararı.
[2] 5510 sayılı yasa md. 59/4 ve yine 5510 sayılı yasa md. 85/5. ayrıntılı açıklamalar için bkz. BİLGİLİ Özkan, Sosyal Güvenlik Uygulaması, İzmir Eylül 2008, s.350.
[3] 3568 sayılı yasa md. 47, 48 ve 213 sayılı VUK mük. md.227 ve ayrıca TCK md.257
[4] Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü Özelgesi, 07.02.2001 gün ve 7497 sayılı Özelge.
[5] İzmir 1. Vergi Mahkemesi Kararı, 02.02.2017 gün ve E:2016/730-K: 2017/136
Kaynak:Av. Nazlı Gaye Alpaslan Güven -HURSES